اطلس قنوات (نقشه قنوات )

    لزوم تهیه نقشه جامع قنوات (اطلس قنوات )در کلانشهر ها  

 

مقدمه :

قنات (کاریز) راه آب یا کانالی استکه در زیر زمین کنده شده، تا آب در آن برای رسیدن به سطح زمین جریان یابد. این جوی یا کانال در عمق زمین برای ارتباط  دادن رشته چاه هایی است که از مادرچاه سرچشمه میگیرد . قنات ها به منظور هدایت آب و مدیریت آن برای کشاورزی و سایر مصارف بکار گرفته می شوند. قنات کاریز)يكي ازپيچيده ترين فنون بومي است كه اجراي آن مستلزم آگاهي از رفتار طبيعي آبهاي زيرزميني و تشكيلات زمين شناسي ميباشد.

در بسياري از قنوات كه از صدها سال پيش حفر شده اند هيچ نوع خطايي ديده نميشود كه مقنيان نيز به آن اذعان داشته و گاهي عجايب قنوات به حدي استكه  اجراي آنها را به افراد غير زميني نسبت ميدهند. درحاليكه حفر آنها توسط افراد عادي با دقت فني بسيار بالا صورت پذيرفته است. و اغراق آميز نيست اگر اين صنعت را جزو عجايب تمدن بشري به حساب آوريم . در استان خراسان جنوبي تعداد 6000 رشته قنات به ثبت رسيده است كه چنان چه به طور  ميانگين طول هر كدام را 500 متر در نظر بگيريم تونلي آدمرو ، نزديك به 3000  كيلومتر يعني معادل دو سوم محيط كشورمان ايران ميشود و البته آمار بيش از اين تعداد است به طوريكه در نيمسال اخيرحدود 1000  رشته ديگر شناسايي و درحال اقدام براي تثبيت ميباشند.

 

پیش گفتار :

از دیرباز قنوات منابع ارزشمندآب زیرزمینی وگنجینه های پنهان و پایدار تامین آب برای هرشهرمحسوب می شده اند،با گسترش محدوده شهر ها و عدم توجه کافی ؛این نعمات به تهدیدی بر سلامت و امنیت سازه های شهری بدل گشته اند ؛ مطالعات و تعین وضعیت و جانمایی قنوات از مناظر متفاوتی حائز اهمیت و اولویت می باشد:

  • قنوات فعال اکثرادارای آب با کیفیتی می باشند که به جهت برنامه ریزی واستفاده پایدار؛ منابع ارزشمندی محسوب می شوند (علی الخصوص در این برهه کم آبی درکشور) ولیکن متاسفانه شاهد هستیم دربسیاری ازنقاط به علت عدم شناسایی و برنامه ریزی درمسیر به فاضلاب یا اگو می پیوندند که این امرموجب اتلاف منابع عظیمی ازآب باکیفیت می گردد.

 مجموعه زمین خاک پویان مفتخر است که تنها در یک سال گذشته فقط در کلانشهر تهران از طریق هدایت آب قنوات درگیر با گود برداری ها به لایه های زیرزمینی ، نزدیک به چند میلیارد لیتر آب باکیفیت را از پیوستن به فاضلاب نجات داده است.

 

  • درمناطق شهری ،تعیین محل دقیق قناتها در زیرسازه ها از اهمیت زیادی برخوردار است، چرا که با شناسایی و ایمن سازی محل آنها می توان از تاثیرات منفی فرونشست و خرابی سازه جلوگیری نمود.

شناسایی و جانمایی محل دقیق قنوات و کانال ها و هدایت مسیر آنها بر اساس بافت سازند زیر زمینی موجود و ایمن سازی سازه ها از فعالیت های مجموعه زمین خاک پویان می باشد.

 

  • به علت قدمت کاریزها ،در بسیاری ازمناطق تعیین محل قنوات به منظور بازسازی آثار باستانی و قدیمی انجام می پذیرد.

 

  • در بسیاری از مناطق نفوذ آب فاضلاب های شهری و روان آبهای دیگر به داخل مسیر قنوات قدیمی که اکثرا تاحدودی تخریب شده اند ؛موجبات شستگی و نشست بیشترسطوح زیرین را فراهم می آورد.

 

  • در بسیاری از مناطق تعیین حدود ثبتی زمین بر اساس نقشه های ثبتی بر اساس محدوده و محل قرارگیری قنات می باشد ،که مالکان زمین ها جهت تعیین دقیق محل و ابعاد زمین خود نیازمند جانمایی محل قنات های قدیمی هستند .

  مزایای احیای کاریزها (قنوات) :

  • جلوگیري از حفر بی رویه چاه‌هاي عمیق و نیمه عمیق که مهمترین دلیل افت سطح آب‌هاي زیرزمینی منطقه می باشد .
  • افزایش آبدهی.
  • مدیریت و توسعه پایدار منابع آب.
  • تولید ثروت برای کشاورزان.
  • اشتغالزایی، جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرها .
  • ایجاد درآمد به عنوان یک جاذبه گردشگری.
  • افزایش میزان تولیدات کشاورزی.
  • حفظ فضای سبز (حریم سبز تنفسی) شهر.

 

 

   اهداف تهیه نقشه جامع قنوات :

1 تعیین مسیر قنوات و زهکش های شهر .

2 تعیین تاسیسات درمعرض خطر درمسیر قنوات شامل جاده، سیستم انتقال آب، برق خطوط مترو, باندهای پروازی، گاز، تلفن و...

3 تهیه نقشه های مسیر قنوات فعال و غیرفعال و مناطق مسکونی پرخطر در مسیر قنوات .

4 تعیین حریم و مناطق ممنوعه جهت صدور پروانه های ساخت مناطق مسکونی و تجاری و گردشگری .

5 حفاظت از حریم قناتهای فعال و قابل احیای شهر .

6 ثبت ملی قنوات و ایجاد رویه جهت حفظ و حراست آنها.

 

   شرکت زمین خاک پویان از واحدهای نخبه فناور تحت حمایت پارک علم و فناوری و دانشگاه تربیت مدرس و از شرکت های  خوشنام و پیشرو در زمینه مطالعات زیرزمینی ژئوفیزیک و وضعیت سنجی منابع آب زیرزمینی و تعیین محل عوارض زیر زمینی من جمله قنوات و خطوط انتقال ؛مطالعات دورسنجی ماهواره ای؛تهیه نقشه های بزرگ مقیاس پروازی و...  با سابقه ای درخشان در اقصی نقاط ایران و کشورهای همسایه می باشد .

کاربرد های سنجش از دور در زمین شناسی

  امروزه در کشورهاي پيشرفته دنيا سنجش از دور جزء لاينفک بسياري از پروژه هاي زمين شناسي است ؛ کشور ما نيز با در اختيار داشتن منابع معدني فراوان و نيز به دليل مستعد بودن نسبت به بلاياي طبيعي چون زمين لرزه نيازمند بهره گيري از پتانسيلهاي سنجش از دور براي اکتشاف معادن ومديريت بلايا است.
 
  زمين شناسي شامل مطالعاتي است در مورد شکل زمين،ساختارها و زير سطح زمين به منظور پي بردن به ايجاد فرايندهاي فيريکي و تغييرات پوسته زمين . به طور معمول از زمين شناسي براي اکتشاف وبهره برداري از منابع هيدروکربني ومعدني به منظور توسعه و بهبود کيفيت زندگي اجتماعي استفاده ميشود. زمين شناسي همچنين شامل مطالعاتي در مورد بلاياي طبيعي همچون زمين لرزه ،ريزش کوه ، آتشفشان وغيره است و بنابراين يک فاکتور اصلي براي مطالعات ژئوتکتونيکي براي پروژه هاي عمراني و مهندسي است.
سيستمهاي سنجش از دور و تکنيکهاي پيش رفته پردازش تصاوير امکانات مناسبي را براي آناليزهاي مکاني ،طيفي، و زماني براي محققان، مديران و برنامه ريزان فراهم نموده است. از جمله مزاياي استفاده از سنجش از دور ،مقرون به صرفه بودن آن وامکان به روز زساني سريع مي باشد. 
سنجش از دور به عنوان ابزاري براي استخراج اطلاعات در موردساختار سطح زمين و ترکيبات زير سطح زمين استفاده مي شود،اما اغلب ترکيب اطلاعات حاصل از سنجش از دور با ديگر منابع اطلاعاتي ، مشاهدات دقيقتري را حاصل ميکند.
  داده هاي چند طيفي با استفاده از منحنيهاي بازتاب طيفي اطلاعات مفيدي در مورد سنگ شناسي وترکيبات سنگها به دست مي دهند. رادارها براي نمايش توپوگرافي وپستي وبلندي سطح استفاده مي شوندو بنابراين به ويژه هنگامي که با ديگر منابع داده ترکيب شوند بسيار مفيدند.سنجش از دور محدود به کاربردهاي مستقيم زمين شناسي نيست بلکه همچنين در پروژه هايي همچون طراحي مسير رسيدن به معادن و تهيه نقشه هاي اصلي زمين شناسي ، که اطلاعات زمين شناسي به آنها مرجع مي شوند يا تلفيق مي شوند ، کاربرد دارد. به طور کلي استفاده از تصاوير سنجش از دور در زمين شناسي مزاياي زير را در بر دارد:
الف) امکان ديد وسيع منطقه
ب)توانايي آناليز باندهاي چند طيفي که با بهره گيري از آنها امکان شناخت مواد مختلف در زمين بالا مي رود
ج) قابليت تلفيق اطلاعات مختلف حاصل از سنجش از دور ،مثلا تلفيق تصاوير اپتيکي با تصاوير راداري يا تصاوير حرارتي يا ترکيب اين تصاوير با داده هاي ارتفاعي و يا ديگر انواع اطلاعات چون نقشه هاي موضوعي ،اندازه گيريهاي زمين شناسي وغيره که زمين شناس را به کشف ارتباط بين خصوصيات طبيعي پديده هاي مختلف زمين نايل مي سازد. 

   کاربردهاي سنجش از دور در زمين شناسي را مي توان به موارد زير خلاصه کرد:
تهيه نقشه هاي ساختار زمين وآناليزهاي زمين .
  • نمايش واحدهاي زمين شناسي .
  • نمايش جابجاييهاي زمين .
  • تهيه نقشه خطواره ها و شکستگيها و تفسير زمين ساخت ناحيه بر اساس آن .
  • اکتشاف معادن .
  • نمايش بلاياي طبيعي ناشي از زمين .
  • زمين گياه شناسي .
  • زمين شناسي محيطي.
 
  شرکت زمین خاک پویان مرکز تخصصی مطالعات سنجش از دور ماهواره ای.

ده نکته اساسی در چاه های آب

شرکت آب و فاضلاب در اقدامی بجا و مناسب اطلاعاتی کاربردی و مفید در خصوص چاه های آب جمع آوری و ارائه نموده است که برای تمامی کسانیکه به نحوی با چاه های آب در ارتباط هستند نه تنها ضروری بلکه لازم است ،لذا تصمیم گرفتیم در این بخش متن کامل را جهت استفاده شما عزیزان قراردهیم .

  بهره برداری بهینه از تاسیسات موجود و بکارگیری  روشهای موثر در کاهش هزینه ها   در شرایط اقتصادی فعلی کشور بسیار مهم و با اهمیت می باشد .بسا که به طرح و یاانتخاب روش ساده میتواند درحجم زیادی ازهدر رفت سرمایه جلو گیری بعمل آورد.

انتخاب مطالعه محل حفر چاه ، طراحی ساختمان چاه، روش حفاری ،طراحی اتاقک چاه، استفاده از درایوهای کاهنده دور موتور،نگهداری و تعمیرات بموقع ،استفاده از لوله های مناسب برای چاه و برنامه بهسازی و اتخاب روش مناسب برای بازیابی و امکان بهره برداری بیشتر از چاه تاثیر زیادی در صرفه جوئی دارد.

برای این منظور سعی شده با استفاده از تجربیات سایر کشور ها و داخل کشور همراه با تصاویر از فعالیت های انجام شده در داخل کشور و چاهها روشهای مناسب اتخاذ نموده وبه اجرا در آید، باشد که با بکارگیری از آن قدمی هر چند کوچک در رشد و پیشرفت میهن عزیز مان برداشته باشیم.

 

ادامه مطلب

مطالعات تخصصی معادن

 شرکت زمین خاک پویان مرکز تخصصی مطالعات معادن فلزی و غیرفلزی .

  تهیه نقشه های زمین شناسی .

 پی جویی و بررسی های زمین شناسی صحرایی .

 تعیین نقاط و محدوده های مستعد مواد معدنی مختلف

  •  بررسي نقشه های زمین شناسی و داده های ژئوفيزيك هوايی و تعيين مناطق اميدبخش.
  •  طراحي شبكه برداشت ژئوفيزيک.
  •  تعيين محل حفر گمانه های اكتشافی با توجه به نقشه های ژئوفيزيک.
  •  تخمیین ذخیره ماده معدنی.
  •  بررسی های ژئوشیمیایی و آنالیز مواد معدنی.

 اکتشاف معادن فلزی و غیر فلزی من جمله معدن سنگ های ساختمانی ؛ معن تراورتن ؛مرمر؛گرانیت ؛آراگونیت و معادن فلزی متفاوت من جمله باریت ؛کروم ؛منگنز ؛هماتیت ؛روی ؛مس ؛طلا و ...

 تعیین متد مناسب ژئوفیزیک و چیدمان مورد نیاز جهت تخمین ذخیره ؛ تعیین میزان باطله برداری ؛تعیین نقاط مستعد عملیات زمینی .

 تهیه نقشه های پهبادی از مناطق معدنی.

 مطالعات سنجش از دور ابتدایی مناطق وسیع معدنی و تعیین محدوده های مساعد معدنی بر اساس رخ نمون ها و رفتار زمین شناسی منطقه و همچنین تحلیل طیفی از طریق تصاویر ماهواره ای با رزولوشن بالا ماهواره های worldview و همچنین تصاویر با رزولوشن کمتر ماهواره های Land sat و Aster و...

 

  انجام مطالعات ژئوفیزیک معادن به روش های :

  • مقاومت سنجی ( ژئوالکتریک یک بعدی و دوبعدی ) ؛
  • الکترومغناطیس فرکانس دومین و تایم دومین ؛
  • مگنتومتری ؛
  • ثقل سنجی؛
  • پلاریزاسیون القایی؛
  • و...

 

  شرکت زمین خاک پویان ؛از شرکت های فناور در زمینه ساخت تجهیزات و اجرای مطالعات نوین و بروز ژئوفیزیکی بر روی انواع معادن در تمامی مراحل صفر تا صدی اکتشاف تا بهره برداری می باشد.

کاربرد مطالعات ژئوالکتریک در پروژه های عمرانی

امروزه در پروژه های عمرانی ( راهسازی ؛ ساختمان سازی ؛ احداث تونل ها و زیرگذر ؛خطوط ریلی و ...) مطالعات آشکارسازی زیرزمینی ژئوفیزیک کاربرد گسترده ای دارد .

یکی از روش های متداول و مرسوم جهت نیل به اطلاعات از وضعیت زیرزمینی پروژه ها ؛ مطالعات ژئوالکتریک می باشد ؛ که اطلاعات جامعی از سازند زیرزمینی و ساختگاه پروژه به دست می دهد.

 آرایه های متفاوت برداشت های ژئوالکتریک (رزیستیویتی متری ) امکان کسب اطلاعات متفاوت از لایه بندی زمین و خاک و آب و حفرات و قنوات و گسله ها و ... را فراهم می کند.

 

 

 

 مطالعات ژئوالکتریک از جمله عمليات هاي صحرايي ژئوفيزيكي است كه بر اساس انتقال جريان الكتريكي به داخل زمين و اختلاف پتانسيل ايجاد شده بين دو نقطه براي بدست آوردن مقاومت ويژه عمق هاي مختلف زمين طراحي شده است.

ادامه مطلب